بحران خاموش اینترنت در ایران؛معیشت ۷۰۰ هزار فروشگاه اینستاگرامی در معرض نابودی قرار داد
طبق ششمین گزارش «کیفیت اینترنت در ایران»، در سال ۲۰۲۴ حدود ۷۰۰ هزار فروشگاه فعال اینستاگرامی در ایران شناسایی شده که گردش مالی سالانه این اکوسیستم بین ۷۰ تا ۸۰ هزار میلیارد تومان برآورد میشود. این حجم از فعالیت اقتصادی، اینستاگرام را به یکی از ستونهای اصلی خردهفروشی آنلاین در کشور تبدیل کرده است؛ کسبوکارهایی که بخش بزرگی از آنها با هزینههای حداقلی و در مقیاس خانگی فعالیت میکنند.
با آغاز فیلترینگ اینستاگرام در مهر ۱۴۰۱، اکوسیستم تجارت آنلاین مبتنی بر این پلتفرم با یک شوک کمسابقه مواجه شد. طبق دادههای گزارش انجمن تجارت الکترونیک ایران، تعداد فروشگاههای فعال اینستاگرام از حدود ۶۳۰ هزار به ۳۳۰ هزار واحد کاهش یافت؛ افتی معادل ۴۷ درصد. همزمان، این فروشگاهها ۹۰ درصد کاهش فروش و لغو بیش از ۷۰ درصد سفارشها را در ماههای نخست پس از اعمال فیلترینگ تجربه کردند. با این حال تا سال ۲۰۲۴، تعداد فروشگاههای فعال بار دیگر به حدود ۷۰۰ هزار واحد رسید؛ نشانهای از سازگاری کاربران و غلبه نیاز اقتصادی بر موانع فنی.
۷۰۰ هزار کسبوکار در آستانه نابودی با قطعی فراگیر اینترنت
اکنون، با قطعی تاریخی اینترنت ناشی از وقوع جنگ، این اکوسیستم عظیم بار دیگر در معرض تهدید جدی قرار گرفته است. فعالان این حوزه هشدار میدهند که ادامه این روند میتواند ۷۰۰ هزار کسبوکار اینستاگرامی را در معرض تعطیلی کامل قرار دهد؛ کسبوکارهایی که بخش زیادی از آنها توسط زنان، جوانان و فروشندگان کسبوکارهای خانگی اداره میشود و نقش مهمی در معیشت خانوارها ایفا میکند.
طبق برآوردهای مبتنی بر دادههای متا، حدود ۴۶ درصد کاربران اینستاگرام در ایران زنان هستند؛ یعنی بیش از ۲۱ میلیون نفر. اینستاگرام برای بسیاری از زنان ایرانی فرصتی فراهم کرده تا بدون نیاز به سرمایه اولیه، بدون اجاره فروشگاه و خارج از محدودیتهای بازار سنتی کسبوکار راهاندازی کنند.
گزارش بنیاد Bourse & Bazaar نیز تأکید میکند که محدودیتهای اعمالشده بر اینستاگرام بهطور نامتناسب معیشت زنان را تحت تأثیر قرار داده و یکی از مهمترین مسیرهای استقلال اقتصادی آنان را تضعیف کرده است.
در شرایطی که بخش قابلتوجهی از خردهفروشی آنلاین ایران طی سالهای اخیر بر بستر شبکه اجتماعی اینستاگرام شکل گرفته است، قطعی فراگیر اینترنت، ادامه فعالیت کسبوکارهای مشاغل خانگی را با ابهامی جدی روبهرو کرده است. دادههای نتبلاکس نشان میدهد محدودیتی که از ۹ اسفند آغاز شده، وارد پنجاهوهفتمین روز خود شده و سطح دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت جهانی به حدود ۲ درصد کاهش یافته است؛ رخدادی که از آن بهعنوان یکی از طولانیترین قطعیهای سراسری اینترنت در یک کشور یاد میشود. در چنین وضعیتی، برای صدها هزار فروشگاه فعال در خردهفروشی آنلاین، مسئله دیگر توسعه بازار نیست؛ بلکه ادامه حیات کسبوکارهایی است که با خاموش شدن اینترنت، عملاً ویترین فروش خود را از دست میدهند.
دیدگاهتان را بنویسید