هشدار سازمان بورس درباره بازار سیاه مشاوره سرمایه‌گذاری:قانون برای ارائه مشاوره سرمایه‌گذاری غیرقانونی در بورس تا ۶ ماه زندان درنظر گرفته است
منتظری ضمن تشریح ابعاد حقوقی مرتبط با ارائه مشاوره سرمایه‌گذاری در بورس، ظرفیت‌های قانونی فعالیت متخصصان و راهکارهای توسعه خدمات مشاوره‌ای در چارچوب مقررات بازار سرمایه را تشریح کرد.
هشدار سازمان بورس درباره مشاوره سرمایه‌گذاری بدون مجوز؛ مجازات تا ۶ ماه زندان و جریمه نقدی
رئیس اداره پیشگیری از ناهنجاری‌ها و ارتقاء سلامت بازار سرمایه سازمان بورس و اوراق بهادار، با هشدار نسبت به گسترش فعالیت‌های غیرمجاز مشاوره سرمایه‌گذاری و سیگنال‌فروشی در فضای مجازی، اعلام کرد ارائه خدمات مشاوره سرمایه‌گذاری بدون دریافت مجوز قانونی جرم است و می‌تواند مجازات یک تا ۶ ماه زندان یا جزای نقدی تا سه برابر سود به‌دست‌آمده را به همراه داشته باشد.
منتظری با اشاره به فعالیت اشخاص فاقد مجوز در پیام‌رسان‌ها و وب‌سایت‌های مختلف، درباره مخاطرات دریافت خدمات مشاوره سرمایه‌گذاری از این افراد هشدار داد و شرایط قانونی فعالیت متخصصان در شرکت‌های مشاور سرمایه‌گذاری را تشریح کرد.
مشاوره سرمایه‌گذاری شامل چه فعالیت‌هایی است؟
منتظری در تشریح تعریف قانونی مشاوره سرمایه‌گذاری گفت: «مشاوره سرمایه‌گذاری عبارت است از مشاوره دادن به سرمایه‌گذار درباره خرید و فروش اوراق بهادار در قالب قرارداد مشخص.»
او درباره مصادیق مشاوره سرمایه‌گذاری در مقررات سازمان بورس و اوراق بهادار توضیح داد: «بله؛ در بند (۳) ماده یک دستورالعمل تأسیس و فعالیت مشاور سرمایه‌گذاری ۳ مورد مشخص شده است:
۱- توصیه به خرید فروش یا نگهداری اوراق بهادار،
۲- اظهار نظر درباره روند قیمت یا عرضه و تقاضای اوراق بهادار در آینده،
۳- اظهار نظر درباره ارزش قیمت اوراق بهادار.»
رئیس اداره پیشگیری از ناهنجاری‌ها و ارتقاء سلامت بازار سرمایه سازمان بورس درباره اشخاصی که اجازه ارائه مشاوره سرمایه‌گذاری بورسی به مردم را دارند، اظهار کرد: «مجوز قانونی فعالیت فقط به اشخاص حقوقی (شرکت‌های مشاور سرمایه‌گذاری) اعطا می‌شود اما به این معنی نیست که اشخاص حقیقی به کلی از فعالیت ممنوع هستند.»
او در ادامه با اشاره به امکان همکاری اشخاص حقیقی با نهادهای مالی دارای مجوز توضیح داد: «قانون در حال حاضر اعطای مجوز فعالیت به اشخاص حقیقی را برای مشاوره سرمایه‌گذاری در نظر نگرفته است. به‌رغم این‌که برخلاف سایر کشورها این خلأ قانونی در بازار سرمایه ایران وجود دارد اما با این حال اشخاص حقیقی طبق ضوابط جاری می‌تواند به عنوان تحلیل‌گر یا مسئول شعبه در شرکت‌های مشاور سرمایه‌گذاری فعالیت کنند که متأسفانه برخی افراد حائز شرایط فعالیت، از این امکان قانونی همکاری با نهادهای مالی تحت نظارت سازمان بورس مطلع نیستند و به واسطه این بی‌اطلاعی در پیام‌رسان‌ها مشغول فعالیت غیرمجاز مشاوره و تحلیل‌گری هستند در حالی که می‌توانند از طریق قانونی و ذیل شرکت‌های مشاوره سرمایه گذاری دارای مجوز به بازار سرمایه خدمات رسانی صحیح انجام دهند و به توسعه نهادهای مالی نیز کمک کنند.»
هشدار درباره گسترش سیگنال‌فروشی و مشاوره غیرمجاز در فضای مجازی
منتظری با ابراز نگرانی از وضعیت ارائه مشاوره سرمایه‌گذاری بدون مجوز در فضای مجازی گفت: «متاسفانه با توجه به پرونده‌های جاری، وضعیت نگران کننده است. از طرفی اشخاصی در فضای مجازی از پیام‌رسان‌های خارجی و داخلی به عنوان ابزار در دسترس عموم برای ارائه مشاوره سرمایه گذاری بدون مجوز و سیگنال فروشی یا سبدگردانی استفاده می‌کنند و از طرف دیگر در برخی سایت‌ها نیز توصیه به خرید و فروش اوراق بهادار را کسب و کار خود قرار داده‌اند. افرادی که تحلیل‌ها و توصیه‌های خود را به طور رایگان یا با دریافت حق عضویت و فروش اشتراک در اختیار مخاطبان خود قرار می‌دهند، کسانی هستند که اغلب تحصیلات نامرتبطی با رشته‌های مالی و اقتصادی دارند. آن‌ها صرفاً با تکیه به تجربیات شخصی خود در معاملات بورس و با تبلیغات در فضای مجازی و با شگردهایی، اعتماد و نظر مخاطبان را به خود جلب می‌کنند.»
او با هشدار نسبت به پیامدهای اعتماد به کانال‌ها و گروه‌های غیرمجاز بورسی، به سرمایه‌گذاران توصیه کرد برای دریافت خدمات مشاوره‌ای به شرکت‌های دارای مجوز سازمان بورس مراجعه کنند.
منتظری تأکید کرد: «با وجود امکان استفاده از خدمات ده‌ها شرکت مشاور سرمایه گذاری دارای مجوز از سازمان بورس که از متخصصان مالی و تحلیلگران خبره در ارائه خدمات خود استفاده می‌کنند، استفاده از بازار سیاه مشاوره سرمایه‌گذاری به‌هیچ وجه توصیه نمی‌شود. سرمایه‌گذاران نباید فریب پیش‌بینی‌ها، یا تبلیغات جذاب و تحلیل‌های بنیادی یا تکنیکال این کانال‌ها را بخورند و نباید سرمایه خود را در اختیار کسانی قرار دهند که هیچ مهر تأییدی از نهاد ناظر بر فعالیت‌های آن‌ها وجود ندارد. بررسی سوابق سامانه شکایات سازمان بورس و اوراق بهادار نیز نشان دهنده آن است که خسارات مال باختگان کانال‌ها و گروه‌های غیرمجاز بورسی به راحتی قابل جبران نیست و در برخی موارد به دلیل وجود محدودیت‌ها ناممکن است.»
فعالیت ۳۰ شرکت مستقل مشاور سرمایه‌گذاری دارای مجوز
دبیر کمیته بررسی گزارش‌های فضای مجازی سازمان بورس درباره نحوه شناسایی شرکت‌های مشاور سرمایه‌گذاری دارای مجوز توضیح داد: «سرمایه‌گذاران با مراجعه به تارنمای نهادهای مالی دارای مجوز از سازمان بورس اورق بهادار به نشانی: cfi.seo.ir می‌توانند با انتخاب گزینه مشاور سرمایه‌گذاری در فیلد نوع نهاد مالی فهرست ۳۰ شرکت مستقل مشاور سرمایه‌گذاری را با مشخصات مدیران آن‌ها مشاهده کنند. همچنین سایر نهادهای مالی دارای مجوز مشاور سرمایه‌گذاری، مانند: سبدگردان‌ها و شرکت‌های کارگزاری نیز در این تارنما قابل مشاهده هستند. سرمایه‌گذاران می‌توانند با مراجعه به وبسایت هر یک از نهادهای مالی از انواع خدمات هر شرکت مشاور به دلخواه خود، از قبیل خرید اشتراک‌های ماهانه و سالانه و دسترسی به تحلیل‌ها و توصیه‌های سرمایه‌گذاری، استفاده کنند. توسعه خدمات این شرکت‌ها موجب پیشگیری از وقوع جرائم بورسی و اطمینان‌بخشی لازم به سرمایه‌گذاران است.»
او همچنین درباره شرایط همکاری افراد دارای تحصیلات مرتبط و تجربه تحلیل‌گری با نهادهای مالی تحت نظارت سازمان بورس گفت: «متقاضیان دارای شرایط باید به آن‌دسته از شرکت‌های مشاوره سرمایه‌گذاری تحت نظارت سازمان بورس که به همکاری تمایل دارند مراجعه و درخواست خود را به همراه مدارک لازم ارائه کنند. علاوه بر این شرکت‌ها سایر نهادهای مالی دارای مجوز مشاوره مانند کارگزاران یا سبدگردان‌ها نیز می‌توانند مورد مراجعه متقاضیان باشند.»
منتظری درباره فرصت‌های فعالیت اشخاص حقیقی در حوزه مشاوره سرمایه‌گذاری بورسی نیز توضیح داد: «اخذ مجوز شعبه (توسط اشخاصی که حداقل دارای گواهی‌نامه اصول مقدماتی بوده و آموزش لازم را سپری کرده باشند) و همکاری با شرکت‌های دارای مجوز مشاور سرمایه‌گذاری با عناوین شغلی مشاور، تحلیل‌گر و کارشناس.»
شرایط فعالیت مشاوران، تحلیلگران و کارشناسان سرمایه‌گذاری
رئیس اداره پیشگیری از ناهنجاری‌ها و ارتقاء سلامت بازار سرمایه سازمان بورس با تشریح وظایف و شرایط فعالیت مشاوران در نهادهای مالی دارای مجوز گفت: «طبق مقررات در جایگاه شغلی مشاور، شخص می‌تواند در زمینه خرید فروش یا نگهداری اوراق بهادار به مشتریان شرکت پس از قرارداد مشتری با شرکت مشاوره داده و در مورد روند قیمت یا عرضه و تقاضای اوراق بهادار در آینده نیز اظهارنظر کند و گزارش ارزش‌یابی اوراق بهادار را نیز تهیه و بر کار تحلیلگران و کارشناسان شرکت نظارت کند. مشاور باید طبق دستورالعمل مربوط دارای گواهی‌نامه تحلیل‌گری اوراق بهادار با حداقل ۲ سال سابقه کار تمام وقت مرتبط باشد.»
او درباره وظایف و شرایط استخدام تحلیلگران در این نهادها اظهار کرد: «تحلیل‌گر مسئولیت تحلیل اطلاعات اقتصادی صنایع، شرکت‌ها، بازار اوراق بهادار و تهیه گزارش های تحلیلی را بر عهده دارد. این شخص طبق ضوابط باید حداقل دارای گواهی‌نامه تحلیل‌گری اوراق بهادار بوده و تمام وقت در شرکت مشغول به کار باشد.»
منتظری همچنین درباره وظایف کارشناسان مشاور سرمایه‌گذاری و شرایط لازم برای فعالیت آنان توضیح داد: «کارشناس وظیفه گردآوری اطلاعات لازم در خصوص شرکت‌ها، صنایع، اقتصاد ملی و جهانی و سایر اطلاعات مورد نیاز تحلیل‌گر را بر عهده دارد. او باید طبق ضوابط حداقل دارنده گواهی‌نامه اصول مقدماتی بازار سرمایه باشد و تمام وقت در شرکت مشغول به‌کار باشد.»
مجازات مشاوره سرمایه‌گذاری بدون مجوز چیست؟
دبیر کمیته بررسی گزارش‌های فضای مجازی سازمان بورس با اشاره به ممنوعیت قانونی ارائه مشاوره سرمایه‌گذاری بدون مجوز، درباره مجازات اشخاص متخلف گفت: «با توجه به این‌که فعالیت‌های بدون اخذ مجوز، توسط قانون‌گذار جرم انگاری شده، به موجب ماده ۴۹ قانون بازار اوراق بهادار برای آن مجازات یک تا ۶ ماه زندان یا جزای نقدی تا ۳ برابر سود به دست آمده یا هر ۲ مجازات در نظر گرفته شده است. علاوه بر آن دادگاه‌های کیفری پیرو شکایت سازمان بورس محکومان این جرائم را به انتشار حکم محکومیت در رسانه‌ها از جمله سایت سازمان بورس و در مواردی مجازات جرم پول‌شویی نیز محکوم می‌کنند.»
او همچنین با تأکید بر ممنوعیت ارائه خدمات مشاوره و تحلیل بورسی از سوی بازاریابان نهادهای مالی، درباره حدود اختیارات این افراد توضیح داد: «خیر؛ بازاریابی با هدف تبلیغات و توسعه کسب و کار نهادهای مالی ایجاد شده و هدفی جز تبلیغ خدمات و جذب مشتریان ندارد و طبق مقررات، بازاریابان هیچ مجوزی برای ارائه تحلیل یا مشاوره به مشتریان شرکت مشاوره سرمایه گذاری ندارند.»
ضرورت توسعه خدمات قانونی مشاوره سرمایه‌گذاری
منتظری در پایان با تأکید بر ضرورت توسعه خدمات مشاوره سرمایه‌گذاری از سوی نهادهای مالی دارای مجوز، گسترش شعب و جذب افراد واجد شرایط را از راهکارهای پیشگیری از فعالیت‌های غیرمجاز در بازار سرمایه دانست.
او در توصیه به مدیران شرکت‌های مشاور سرمایه‌گذاری و سایر نهادهای مالی دارای مجوز گفت: «با توجه به نیازی که امروزه عموم مردم به دریافت توصیه در مورد خرید و فروش اوراق بهادار دارند، نهادهای مالی می‌توانند در جهت توسعه ارائه خدمات و فعالیت‌های قانونی خود به پیشگیری از وقوع ناهنجاری‌ها کمک کنند. با ایجاد شعب و به‌کارگیری افراد دارای شرایط در امور ارائه خدمات مشاوره و تحلیل‌گری، نیاز سرمایه‌گذاران مرتفع خواهد شد و شاهد روی آوردن متقاضیان سرمایه‌گذاری به به کانال‌ها و سایت‌های غیرمجاز نخواهیم بود.»
دیدگاهتان را بنویسید