در رونمایی از پنجمین گزارش کیفیت اینترنت ایران اعلام شد:ایران در رتبه ۹۷ جدول جهانی کیفیت اینترنت قرار دارد؛ چه کسی پاسخگوست؟
مراسم رونمایی از پنجمین گزارش کیفیت اینترنت ایران با همکاری کمیسیون فاوا اتاق بازرگانی ایران و انجمن تجارت الکترونیک تهران، در محل اتاق بازرگانی ایران برگزار شد.
نیما قاضی، رئیس انجمن تجارت الکترونیک تهران، در مراسم ارائه پنجمین گزارش کیفیت اینترنت ایران، تصویری تیره از وضعیت اقتصاد دیجیتال کشور در شرایط فعلی ترسیم کرد. او گفت این گزارش در شرایطی منتشر میشود که فشار بر تجارت الکترونیک بیش از همیشه است و «برخوردها با کسبوکارهای دیجیتال نهتنها کم نشده، بلکه شدت بیشتری گرفته است.»
قاضی به نمونههایی از برخوردهای اخیر اشاره کرد و گفت: «در همین روزها شاهد تعطیلی سکوهایی مانند رسیمو هستیم یا فشار بر کارزار، در حالی که اختلالهای اینترنتی هم همچنان پابرجاست و اثر مستقیمی بر عملکرد اقتصادی پلتفرمها گذاشته است.»
این سخنان در حالی مطرح میشود که تازهترین گزارش کیفیت اینترنت نیز وضعیت نامطلوب شاخصهایی مانند سرعت، پایداری و آزادی اینترنت را تأیید کرده و نگرانیها درباره آینده اقتصاد دیجیتال ایران را افزایش داده است.
حکمرانی داده در ایران رها شده است
سادینا ابایی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق بازرگانی ایران، در نشست رونمایی از پنجمین گزارش کیفیت اینترنت، با انتقاد از وضعیت کنونی زیرساختهای ارتباطی و حکمرانی داده در کشور گفت: «کاهش سرعت و کیفیت نامطلوب اینترنت واقعیت دارد، اما موضوع اساسیتری که باید به آن توجه شود، مسئله مالکیت داده است. ما بهدنبال حکمرانی داده هستیم؛ باید مشخص باشد صاحب داده چهکسی است، اما ناگهان میگویند داده را رها کنید؛ در حالیکه اصل و اساس آن پلتفرمی است که مالک آن من هستم.»
ابایی با اشاره به محدود شدن کارکردهای جهانی اینترنت در ایران افزود: «ما از اینترنت استفاده میکنیم تا مرزها از میان برداشته شود و ارتباط جهانی شکل بگیرد؛ اینترنت باید دادههای مشترک میان افراد در نقاط مختلف جهان ایجاد کند. وقتی ما مفهوم اینترنت را تغییر میدهیم، طبیعی است که با چنین چالشهایی مواجه شویم.»
او با انتقاد از ناتوانی نهادهای تصمیمگیر در فراهم کردن زیرساختهای لازم برای توسعه هوش مصنوعی تصریح کرد: «نمیدانم قرار است با چه دادهای روی بستر فعلی، هوش مصنوعی شکل بگیرد. داده باید پردازش شود تا هوش مصنوعی معنا پیدا کند. کشورهایی که ادعای برتری دارند، باید زیرساخت تبادل داده داشته باشند. وقتی این ارتباط دادهای ممکن نیست، باقی ماجراها هم تبدیل به بودجهدادن به فلان ستاد و سازمان و ارگان میشود، بدون هیچ نتیجهای.»
ابایی افزود: «اینترنت یعنی حضور ۲۴ ساعته در تمام جهان. اما این درک در تصمیمگیران ما وجود ندارد. من بارها به رئیسجمهور گفتهام که شورای عالی فضای مجازی کوتاهی کرده و کار خود را درست انجام نداده. وزارت ارتباطات، مرکز ملی فضای مجازی، وزارت صمت، وزارت دفاع و وزارت نیرو، همه نقش داشتهاند اما هیچکدام پاسخگو نیستند.»
طبق قانون اساسی، حاکمیت نباید وارد رقابت با بخش خصوصی شود
رئیس کمیسیون فناوری اتاق بازرگانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش نهادهای دولتی در اختلال در فضای رقابتی گفت: «آقای زاکانی، شما که قصد ورود به حملونقل اینترنتی داشتید، چرا برای فعالان این حوزه مشکل ایجاد کردید؟ بازار رقابتی جای شما را تنگ نمیکرد، اما طبق قانون اساسی، حاکمیت حق ورود به اقتصاد بخش خصوصی را ندارد. پس چه کسی پاسخگوی این نقض قانون است؟»
او با انتقاد از بیتوجهی به تبعات صدور مجوزهای ناهماهنگ ادامه داد: «مگر وزارت صمت، که بخشی از دولت است، مجوز استخراج رمزارز را نداده بود؟ همان زمان همهچیز هماهنگ بود. وقتی به یک پلتفرم یا سایت مجوز میدهید که محصولی بفروشد، چطور بعداً آن را قاچاق اعلام میکنید؟ چرا همه ایرادات و تخلفات بازار را پای پلتفرمها مینویسید؟»
ابایی در پایان تأکید کرد: «ما بارها در چنین نشستهایی مطالبهگری کردهایم، گزارشهای خوبی هم منتشر شده، اما اگر دو ماه دیگر هم اینجا جمع شویم، باز هم همان اتفاقهاست، شاید حتی بدتر.»
با این کیفیت اینترنت، حتی توسعهندادن هم نوعی توسعه شده است
نیما قاضی، رئیس انجمن تجارت الکترونیک تهران، در این نشست با اشاره به تأثیر وضعیت فعلی اینترنت و سیاستهای مرتبط با آن بر اقتصاد دیجیتال گفت: «مجموعهای از واقعیتهای اقتصادی، همراه با افت کیفیت زیرساختها، باعث شده اندازه اقتصاد دیجیتال کشور از نظر مبلغ تراکنش کوچکتر شود. در چنین شرایطی، اگر بخواهیم این حوزه رشد کند، باید سه زیرساخت کلیدی را به رسمیت بشناسیم: نخست، کیفیت اینترنت؛ دوم، کیفیت رگولاتوری که دولت و حاکمیت عهدهدار آن هستند؛ و سوم، تأمین مالی. برایند این سه حوزه است که تعیین میکند اقتصاد دیجیتال رشد کند یا کوچکتر شود.»
قاضی با اشاره به برنامههای کلان کشور اضافه کرد: «در برنامه هفتم توسعه، هدفگذاری شده که اقتصاد دیجیتال تا پایان دوره به ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی برسد. اما واقعیت این است که اغلب اقداماتی که در کشور در حال انجام است، خلاف این هدف عمل میکنند. بهجای حمایت، با هر دوره محدودیتها و اختلالات بیشتری مواجه میشویم؛ فضایی ناامن برای کسبوکارهای دیجیتال ایجاد شده که نتیجهاش فرار سرمایهگذاران از این حوزه است.»
او افزود: «این ناامنی تنها مربوط به اینترنت نیست؛ برخوردهای امنیتی و سختگیرانه با استارتاپها و پلتفرمها باعث خروج بسیاری از سرمایهگذاران شده. نه فقط سرمایهگذاران خارجی بلکه حتی نهادهای داخلی مانند ستاد اجرایی فرمان امام نیز از این حوزه کنار کشیدهاند. امروز سرمایهگذاری جدی داخلی در این فضا بسیار اندک شده و رقمهایی که مطرح میشود، بیشتر شبیه شوخی است و اصلاً با استانداردهای کشورهای منطقه قابل مقایسه نیست.»
همزمانی تصویب قانون نظارت بر تاکسیهای اینترنتی و رونمایی از پلتفرم «شهرزاد» توسط شهرداری، به طنز ماجرا اضافه میکند
قاضی با انتقاد از وضعیت فعلی رگولاتوری ادامه داد: «قرار بود با روی کار آمدن دولت جدید و با توجه به شعارهایی که در حوزه اقتصاد دیجیتال مطرح شده بود، اتفاقات مثبتی رخ دهد. اما نهتنها این اتفاق نیفتاد، بلکه دستگاههای بیشتری از نهادهای دولتی وارد عرصه مقرراتگذاری شدند و وضعیت را پیچیدهتر کردند. مثلاً کمیسیون عمران مجلس وارد شده و پیگیری میکند که تاکسیهای اینترنتی زیر نظر وزارت کشور بروند. همزمان، شهرداری تهران هم پلتفرم تاکسی اینترنتی خودش را رونمایی کرد. این همزمانی دقیق، پیام روشنی داشت و به طنز ماجرا اضافه میکند.»
در جریان نشست رونمایی از گزارش جدید کیفیت اینترنت ایران، اعضای کمیسیون اینترنت انجمن تجارت الکترونیک نسبت به تداوم اختلالهای فنی در زیرساختهای ارتباطی و تأثیر آن بر آینده اقتصاد دیجیتال کشور هشدار دادند. به گفته آنها، این وضعیت امنیت شغلی میلیونها نفر را در معرض تهدید قرار داده است.
بیثباتی زیرساخت؛ مانعی برای توسعه خدمات دیجیتال
پویا پیرحسینلو، رئیس کمیسیون اینترنت انجمن، با اشاره به اختلالهای اخیر در شبکه اینترنت گفت: «وقتی چنین اختلالهایی رخ میدهد، پیام واضحی به کسبوکارها مخابره میشود: اینکه زیرساخت ارتباطی قابل اتکا نیست. این بیثباتی، مستقیماً روند توسعه محصول و ارائه خدمات دیجیتال را متوقف میکند.»
او با استناد به آمارهای رسمی افزود: «در حال حاضر، نزدیک به ۷۰۰ هزار کسبوکار خرد روی بستر اینستاگرام فعال هستند و حداقل یک میلیون شغل در این فضا شکل گرفته. هرگونه اختلال یا انسداد، مستقیماً معیشت این افراد را نشانه میگیرد.»
پیرحسینلو با اشاره به وضعیت نامطلوب اینترنت ایران در سطح جهانی گفت: «ایران از میان ۱۰۰ کشور به لحاظ کیفیت اینترنت، در رتبه ۹۷ قرار دارد؛ این در حالی است که برای سه کشور دیگر حتی اطلاعاتی در دست نیست. پرسش اینجاست: چه کسی باید پاسخگوی چنین وضعیتی باشد؟»
به گفته او، ۹۴ درصد از جوانان ایرانی زیر ۳۰ سال برای دسترسی به اینترنت از فیلترشکن استفاده میکنند.
تناقض در روایت رسمی؛ اینترنت هنوز به حالت عادی بازنگشته
در ادامه این نشست، حمیدرضا احمدی، نایب رئیس کمیسیون اینترنت، با اشاره به اظهارات وزیر ارتباطات درباره بازگشت اینترنت به شرایط عادی گفت:
«اگرچه وزیر در ۴ تیر اعلام کرد که وضعیت اینترنت به حالت قبل بازگشته، اما دادههای فنی این ادعا را تأیید نمیکردند. تازه دو هفته پس از اعلام آتشبس، بهبودی نسبی در کیفیت ارتباطات حاصل شد؛ با این حال، همچنان اختلالهای قابل توجهی وجود دارد.»
اینستاگرام و تلگرام؛ منابع اصلی درآمد برای میلیونها ایرانی
احمدی با تأکید بر نقش شبکههای اجتماعی در اقتصاد دیجیتال کشور افزود:
«بر اساس نتایج نظرسنجی انجامشده، ۶۰ درصد از افرادی که از شبکههای اجتماعی درآمد دارند، اینستاگرام و تلگرام را بهعنوان منبع اصلی درآمد خود معرفی کردهاند.»
او هشدار داد که ادامه این شرایط، به تضعیف سرمایه اجتماعی و اقتصادی شکلگرفته در فضای دیجیتال منجر خواهد شد و فعالان این عرصه را بیش از پیش در برابر بحرانها آسیبپذیر میکند.
دیدگاهتان را بنویسید