دومین دوره جایزه نوآوری اجتماعی «جانا»
مراسم آغاز دومین دوره جایزه نوآوری اجتماعی «جانا» با حضور دکتر علیرضا نبی «کارآفرین اجتماعی»، دکتر محمدمهدی جعفری «دبیرکل جایزه جانا»، دکتر سید کامران باقری «مدیر عامل شرکت هوش مصنوعی اسمایلینو»، دکتر کاوه فرهادی «عضو هیئت علمی دانشگاه» و دکتر علی ربیعی «دستیار اجتماعی رئیس جمهور» در تهران روز یکشنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ برگزار شد.
گزارش عملکرد سال گذشته و اهداف پیشرو
در مراسم آغاز دومین دوره جایزه نوآوری اجتماعی «جانا»، دبیرکل این جایزه، محمدمهدی جعفری، ضمن تبیین اهداف و رویکردها، جانا را نهادی مستقل، مردمی و غیردولتی معرفی کرد که با تکیه بر مشارکت عمومی و راهکارهای خلاقانه، به دنبال حل مسائل پیچیده اجتماعی است. به گفته او، این جایزه به طرحهایی اهمیت میدهد که ریشه در تجربه میدانی و نیازهای واقعی جامعه داشته و ظرفیت الگوسازی دارند.
جعفری با مرور نخستین دوره که در سال ۱۴۰۲ برگزار شد، از دریافت ۸۵۰ طرح و انتخاب ۱۰ طرح برگزیده در سه سطح شمس، سپهر و امید جانا خبر داد. او اعلام کرد که در دوره دوم، ارسال طرحها تا اسفند ۱۴۰۴ ادامه دارد و داوری نهایی در شهریور ۱۴۰۵ انجام خواهد شد.
وی با اشاره به روند ارزیابی، گفت که برای هر محور داوری، کمیتهای مستقل در نظر گرفته شده و بازدیدهای میدانی نیز جزو فرایند ارزیابی است. محورهای داوری شامل خدمات اجتماعی، نوآوری در فرآیند، کسبوکار اجتماعی، فعالیتهای مشارکتی و تقویت زیستبوم نوآوری اجتماعی است.
محمدمهدی جعفری در پایان سخنان خود با خواندن بیتی از سعدی، صحبتهایش را به پایان رساند و تأکید کرد که «جانا» تنها یک جایزه نیست، بلکه بستری مردمی برای شکلدادن به آیندهای بهتر برای ایران است.
سیاست و نوآوری اجتماعی
در ادامه این مراسم، آقای دکتر محمد فاضلی «جامعه شناس»، از زاویهای تحلیلی و کاربردی به موضوع نوآوری اجتماعی پرداخت. او این مفهوم را ابزاری برای توانمندسازی، افزایش کارآمدی و ایجاد تغییرات سیستمی دانست و تأکید کرد که نوآوری اجتماعی همواره در تعامل یا تقابل با ساختارهای قدرت شکل میگیرد.
این جامعهشناس در ادامه صحبتهایش به نمونههایی از نوآوری اجتماعی در ایران اشاره کرد و گفت پلتفرمهایی مانند: اسنپ و دیجیکالا، در آغاز، نمونههایی از نوآوری اجتماعی به شمار میآمدند، اما با گسترش فعالیت و اثرگذاریشان بر ساختارهای اقتصادی، نظم مبتنی بر رانت را به چالش کشیدند و همین مسئله باعث شد با مخالفت و فشار از سوی صاحبان قدرت مواجه شوند؛ روندی که همچنان ادامه دارد.
تحولات اجتماعی، تغییرات الزامی
در دومین دوره جایزه نوآوری اجتماعی جانا، دکتر علی ربیعی، «دستیار اجتماعی رئیس جمهور»، توسعه را ترکیبی از رشد فرهنگی و اجتماعی دانست و گفت که پیشرفت واقعی زمانی ممکن است که جامعه، نهادهای مدنی و ذهنیت عمومی رویکردی توسعهمحور داشته باشند. به گفته او، نمیتوان با دنبالکردن سیاستهای بقا از توسعه سخن گفت؛ چرا که بدون شکلگیری یک جامعه قدرتمند، هیچ تحولی رخ نخواهد داد و این قدرت در گرو تقویت نهادهای مدنی است.
ربیعی تأکید کرد صحبت از مردم، بدون توجه به نهادهای واسط و شبکههای اجتماعی، گمراهکننده است. او توسعه اجتماعی را مقدم بر سایر حوزهها دانست و شکلگیری دولت اجتماعی را در گرو انسجام میان نهادهای مردمی و گروههای صنفی عنوان کرد.
وی افزود دولت اجتماعی در سیاستگذاری ابتدا به جامعه نگاه میکند نه به تودهها و نهادهای مدنی را بازوی مشارکتی خود میداند. به گفته او، سیاستگذاران اغلب جامعه را یا به چشم منبع آسیب میبینند یا بهعنوان جمعیتی رهاشده، در حالی که ظرفیتهای آن نادیده گرفته میشود.
دکتر ربیعی در پایان خاطرنشان کرد که تغییر، تنها امر ثابت امروز است و در جامعهای که پیوسته دگرگون میشود، بیتوجهی به نوآوری و خلاقیت اجتماعی، به رکود منجر خواهد شد. او هشدار داد که ادامه مسیر با سیاستهای دیروز، بحرانزاست و تنها با تمرکز بر نوآوری اجتماعی میتوان پاسخگوی نیازهای تحولخواه جامعه بود. از نظر او، اجرای پروژههای عمرانی کار دشواری نیست، آنچه چالشبرانگیز است، پیش بردن پروژههای اجتماعی است که خلاقیت و نوآوری میطلبند.
جمعبندی:
- دومین دوره جانا فرصتی برای نقد جدی ساختارها و برجستهسازی نقش نوآوری اجتماعی در تغییر سیستماتیک بود.
- تمرکز ویژه این دوره بر تقویت توانمندسازی اجتماعی و حل چالشهای عمده اجتماعی با رویکرد اثرگذارانه و مستمر بود.
- جنبش جانا بویژه از طریق بخش جانابوم، نسل جوان را برای ورود به میدان نوآوری اجتماعی تجهیز کرده است.
دیدگاهتان را بنویسید