تجارت الکترونیک، مرگ تدریجی یک رویا؟گزارش کاهش ارسال فروشگاههای اینترنتی در بازه قطعی اینترنت
از تاریخ ۱۸ دیماه، با اعمال محدودیت بر اینترنت بینالملل، دسترسی به وبسایتها و شبکههای اجتماعی فروشگاههای اینترنتی کشور محدود شد. تاپین بهعنوان یک پلتفرم لجستیکی فعال در حوزه تجارت الکترونیک، با بیش از ۵۰ هزار فروشگاه اینترنتی که ارسال مرسولات خود را از طریق این سامانه انجام میدهند، وضعیت بازار ارسال بسته را در این بازه زمانی مورد بررسی قرار داده است.
بر اساس تجربیات پیشین از جمله قطعی اینترنت در جریان جنگ دوازدهروزه، زیرساختهای فنی تاپین پیشتر به داخل کشور منتقل شده بود؛ بهطوریکه پنل کاربری تاپین از نخستین روز محدودیتها در دسترس بوده و تمامی سرویسهای لجستیکی بدون وقفه فعال ماندهاند. با این حال، آمارها نشان میدهد که حجم ارسال مرسولات فروشگاههای آنلاین در دوره محدودیت اینترنت، با کاهش شدیدی مواجه شده است.
لازم به ذکر است که آذر و دی از پررونقترین ماههای صنعت لجستیک خردهبار محسوب میشوند. در نیمه نخست دیماه سال جاری، پیش از اعمال محدودیتهای اینترنتی، تعداد مرسولات رشد قابل توجهی را تجربه کرده بود. بهطور مشخص، در تاپین میزان ارسال در نیمه اول دیماه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته، رشدی معادل ۵۵ درصد داشته است. در صورت تداوم شرایط عادی، پیشبینی میشد رکورد تعداد کل مرسولات سال ۱۴۰۳ تا پایان دیماه شکسته شود؛ بهعبارت دیگر، رسیدن به حجم کل مرسولات سال ۱۴۰۳، حدود دو ماه زودتر از موعد محقق میشد.
اما با آغاز قطعی اینترنت بینالملل، نهتنها این رکورد محقق نشد، بلکه آمار ارسال سفارش فروشگاههای آنلاین عضو تاپین در بازه محدودیت اینترنت، بیش از ۶۰ درصد کاهش یافت. با توجه به تعداد و تنوع فروشگاههای فعال در تاپین، میتوان این کاهش را به کل جامعه فروشگاههای اینترنتی کشور تعمیم داد.
این افت فعالیت در فروشگاههای شبکههای اجتماعی بهمراتب شدیدتر بوده است. در دوره محدودیت اینترنت، آن ۴۰ درصد سفارشهای ثبتشده مربوط به فروشگاههای بزرگتری بوده که دارای وبسایت هستند. در مقابل، ارسال مرسولات فروشگاههای کوچک و خرد اینستاگرامی تقریباً به صفر رسیده است. بر این اساس میتوان نتیجه گرفت که اگرچه فروش کسبوکارهای اینترنتی بزرگ و متوسط با کاهش مواجه شده، اما بخش عمدهای از کسبوکارهای آنلاین خرد و کوچک عملاً از چرخه فعالیت خارج شدهاند.
یکی از اصلیترین دلایل این وضعیت، وابستگی شدید فروشگاههای اینستاگرامی به اینترنت بینالملل و شبکههای اجتماعی است. بخش عمده فعالیتهای بازاریابی این کسبوکارها در بستر سوشالمدیا انجام میشود. حتی فروشگاههایی که دارای وبسایت بودند نیز عمدتاً از شبکههای اجتماعی بهعنوان ویترین فروش و مسیر هدایت مشتری به سایت استفاده میکردند. با محدود شدن دسترسی به موتورهای جستجو مانند گوگل، امکان جستوجوی فروشگاهها نیز از بین رفت و کاربران تنها در صورت داشتن آدرس دقیق سایت میتوانستند خرید انجام دهند؛ موضوعی که در عمل منجر به از دست رفتن تقریباً تمامی ابزارهای بازاریابی دیجیتال فروشگاهها شد.
بررسی دادههای تاپین نشان میدهد که طی سه هفته اخیر و همزمان با محدودیت اینترنت بینالملل، میزان ثبتنام فروشگاههای جدید در این پلتفرم حدود ۸۰ درصد کاهش یافته است. این شاخص بهروشنی بیانگر افزایش ناامیدی نسبت به راهاندازی کسبوکارهای آنلاین در کشور است. اقداماتی نظیر محدودسازی اینترنت بینالملل، انسداد دسترسی به گوگل و اختلال در خدمات پیامکی، این پیام را به فعالان بالقوه حوزه دیجیتال منتقل میکند که بستر مناسبی برای کارآفرینی دیجیتال فراهم نیست.
تداوم این شرایط میتواند به روند رو به رشد ثبت فروشگاههای اینترنتی در کشور نیز آسیب وارد کند. بر اساس آمار مرکز توسعه تجارت الکترونیک، تعداد ثبت وبسایتهای فروشگاهی در سال ۱۴۰۳ رشدی حدود ۴۵ درصدی داشته است. همچنین طبق گزارش سال ۱۴۰۳ دیجیکالا، فروشگاههای آنلاین و فعال در شبکههای اجتماعی بیش از ۴ درصد از بازار خردهفروشی کشور را به خود اختصاص دادهاند؛ سهمی که با تداوم ناامیدی در حوزه اقتصاد دیجیتال، احتمال کاهش شدید آن در سال آینده وجود دارد.
از سوی دیگر، بر اساس گزارش یکتانت در سال ۱۴۰۲، حدود ۶۵۰ هزار فروشگاه اینستاگرامی در کشور فعال بودهاند. با فرض افزایش این عدد به حدود یک میلیون فروشگاه فعال، میتوان برآورد کرد که زیان روزانه واردشده به فروشگاههای آنلاین در دوره محدودیت اینترنت، رقمی در حدود یک همت باشد؛ رقمی که نشاندهنده ابعاد قابل توجه خسارت وارده به اقتصاد دیجیتال کشور است.
دیدگاهتان را بنویسید