در رونمایی از ششمین گزارش سالانه زیستبوم دانشبنیان مطرح شد؛تنها ۵ درصد از شرکتهای دانشبنیان سهمی بالغ بر ۹۰ درصد از تسهیلات را در اختیار دارند
مراسم رونمایی از ششمین گزارش سالانه زیستبوم دانشبنیان کشور، عصر یکشنبه ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ با حضور رئیس هیئتعامل صندوق نوآوری و شکوفایی در محل این صندوق برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی صندوق نوآوری و شکوفایی، این گزارش با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی و به همت شرکت اعتبارسنجی «ارزشآفرین اعتماد» تهیه شده است. پیش از این، پنج گزارش سالانه از این مجموعه منتشر شده بود.
اصغر نورالهزاده، رییس هیئتعامل صندوق نوآوری و شکوفایی در سخنرانی خود با تأکید بر اهمیت گزارشهای تحلیلی در نظام برنامهریزی اکوسیستم دانشبنیان گفت برای سنجش سهم شرکتهای دانشبنیان در تولید ناخالص داخلی و اشتغال، وجود این گزارشها ضروری است. او افزود که تدوین شاخصهای دقیق و بهروز و حمایت از مسیر رشد صندوق نوآوری از اهداف اصلی این نهاد در آینده خواهد بود.
در ادامه، محمدمهدی فریدوند، مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری دانشگاه تهران و عضو هیئتمدیره شرکت اعتبارسنجی ارزشآفرین اعتماد نیز با اشاره به شکلگیری مجموعه «ارزشآفرین اعتماد»، بر اهمیت دادهها و اشتراکگذاری اطلاعات میان صندوقها تأکید کرد. او گفت: «این فرآیند به صندوقهای پژوهش و فناوری کمک میکند تا هنگام ارائه خدمات به شرکتها، شناخت دقیقتری از وضعیت آنان داشته باشند.»
فریدوند انتشار گزارش سالانه زیستبوم دانشبنیان را اقدامی ارزشمند در ترسیم تصویر کلان این اکوسیستم و پردازش دادههای آن دانست.
مهندس مصطفی عرب، مدیرعامل شرکت اعتبارسنجی ارزشآفرین اعتماد نیز در این مراسم توضیح داد که این گزارش با هدف ارائه آمار و شاخصهای کلیدی اکوسیستم دانشبنیان تدوین شده و سیاستگذاران را در تحلیل و برنامهریزی دقیق یاری میکند.
به گفته او، فرآیند تهیه گزارش شامل جمعآوری، پاکسازی و پردازش کلاندادهها، طراحی شاخصهای کیفی و تدوین نهایی مبتنی بر استانداردهای بینالمللی است.
نرخ ریزش دانشبنیانها در ایران به ۲۰ درصد رسید
بر اساس تازهترین دادههای مندرج در گزارش، تا پایان سال ۱۴۰۳ تعداد شرکتهای دانشبنیان کشور به ۱۲ هزار و ۶۹۲ شرکت رسیده است. در عین حال، حدود ۲۵۰۰ شرکت از فهرست دانشبنیانها خارج شدهاند که نشاندهندهی نرخ ریزش حدود ۲۰ درصدی در میان کسبوکارهای فناور محور ایران است.
درحالی که مطابق با آمار جهانی، حدود نیمی از استارتاپهای فناوری در پنج سال نخست و ۹۰ درصد از آنها طی یک دهه از آغاز فعالیت شکست میخورند. بنابراین پیشبینی میشود در سالهای پیشرو روند تعدادی شرکتهای حذف شده از فهرست دانشبنیان شتاب بیشتری بگیرد.
برق و الکترونیک؛ محبوبترین حوزه در میان شرکتهای دانشبنیان
در میان حوزههای مختلف فناوری، سه بخش برق و الکترونیک، نرمافزار و فناوری اطلاعات و ماشین آلات و تجهیزات پیشرفته به ترتیب بیشترین تعداد شرکتهای دانشبنیان را به خود اختصاص دادهاند. همچنین حوزههای نرمافزار و فناوری اطلاعات و ماشین آلات و تجهیزات پیشرفته و صنایع خلاق درصد رشد بیشتری نسبت به سال گذشته داشتهاند.
استان لرستان با ۳۱ درصد مشارکت زنان در مدیریت، پیشتاز کشور است
بررسیهای این گزارش نشان میدهد که سهم زنان از پستهای مدیریتی در شرکتهای دانشبنیان طی سالهای اخیر ثابت باقی مانده است. این رکود در بالاترین سطح مدیریتی یعنی جایگاه مدیرعامل، تشدید میشود؛ به طوری که تنها ۱۳ درصد از مدیران عامل این شرکتها خانم هستند و سهم آقایان به ۸۷ درصد میرسد.
جالب است بدانید که در سطح استانی، استان لرستان با ۳۱ درصد مشارکت زنان در مدیریت، پیشتاز کشور است. در مقابل، تهران که قطب شرکتهای دانشبنیان محسوب میشود، با وجود تمرکز بالا، سهم زنان در میان مدیران عامل و اعضای هیئت مدیره آن تنها ۱۶ درصد برآورد شده است.
نیمی از شرکتهای دانشبنیان در بازار بورس هستند اما ارزش کلی هنوز زیر ۶ درصد باقی مانده است
شرکتهای دانشبنیان حدود ۱۳ درصد از کل شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار را تشکیل میدهند، با این حال، ارزش بازار این شرکتها تنها حدود ۵ درصد از ارزش کل بازار را شامل میشود.
در انتهای سال ۱۴۰۳، تعداد شرکتهای بورسی دانشبنیان به ۱۱۷ شرکت رسیده است که نشان از رشدی ۷ درصدی دارد. نیمی از این شرکتها در بازار بورس حضور دارند و ۹ شرکت نیز در بازار نوآفرین فرابورس فعالیت میکنند.
گزارش همچنین نشان میدهد ارزش تولیدات شرکتهای دانشبنیان حدود ۲۵ میلیارد دلار برآورد میشود و این شرکتها با صرف ۴ تا ۶ میلیارد دلار ارز، از خروج تقریباً ۱۸ میلیارد دلار ارز از کشور جلوگیری کردهاند؛ عددی قابل توجه در مقایسه با واردات سالانه ۱۰۰ میلیارد دلاری کشور.
به گفته عرب، تنها ۵ درصد از شرکتهای دانشبنیان سهمی بالغ بر ۹۰ درصد از تسهیلات و ضمانتنامههای بانکی، ۸۵ درصد از درآمد محصولات دانشبنیان و ۸۴ درصد از صادرات را دارند. در عین حال، برای حمایت از شرکتهای نوپا، برنامههایی چون اصلاح ساختار مالی، ارزشگذاری داراییها و بهرهگیری از ظرفیت بازار سرمایه تدوین شده است.
حدود ۸۵ درصد از کل درآمد حاصل از فروش محصولات دانشبنیان، تنها به ۴۷۸ شرکت (معادل ۴.۷ درصد از کل شرکتها) تعلق دارد، در حالی که از میان این گروه، ۲۸۷ شرکت به عنوان شرکت فناور شناخته میشوند.
تحلیل دادهها حاکی از آن است که ۶۲ درصد از شرکتها عملاً فاقد فروش قابل توجهی از محصولات دانشبنیان خود هستند. البته، این آمار بالای شرکتهای بدون درآمد دانشبنیان ممکن است ناشی از فقدان اطلاعات دقیق درباره میزان فروش محصولات فناورانه شرکتهای نوپا باشد. با توجه به اینکه فروش محصولات دانشبنیان، اساس توسعه اقتصاد دانشبنیان است، لازم است رویکردی جامعتر در ارزیابی و حمایت از این شرکتها اتخاذ شود تا دستیابی به اهداف کلان اقتصاد دانشبنیان میسر گردد.
مدیرعامل شرکت اعتبارسنجی ارزشآفرین اعتماد بخش تأمین مالی را نیز موتور محرک اکوسیستم دانشبنیان دانست و گفت سهم شرکتهای دارای تسهیلات فعال از ۲۲ درصد در سال ۱۳۹۹ به ۳۹ درصد افزایش یافته است. عرب افزود که بانکهای خصوصی با ارائه خدمات مالی تخصصی به شرکتهای دانشبنیان، نقش مؤثری در این رشد ایفا کردهاند.
۹۰ درصد تسهیلات در اختیار ۵ درصد شرکتهای دانشبنیان قرار دارد
بر اساس این گزارش مقایسهای، وضعیت شرکتها نشان میدهد که تعداد شرکتهای دانشبنیانی که برای نخستین بار وام دریافت کردهاند، در دوسال اخیر ۳۳ درصد افزایش داشته است؛ بهطوری که بیش از ۷۰ درصد از این گروه را شرکتهای نوپا تشکیل میدهند.
علاوه بر این، شرکتهایی که بیشترین میزان افزایش وام فعال را در سال ۱۴۰۳ تجربه کردهاند، سهم قابل توجهی در میان کل شرکتهای دارای وام در آن سال داشتهاند. اعطای وام به شرکتهای دانشبنیانی که تاکنون موفق به دریافت تسهیلات نشدهاند، یکی از اهداف اصلی برنامههای حمایتی در سالهای اخیر بوده است.
لازم به ذکر است که وضعیت پراکندگی دریافت تسهیلات توسط شرکتها مناسب نیست؛ همچنان ۶۱ درصد از شرکتها هیچ تسهیلات فعالی در سیستم بانکی ندارند. از طرفی تنها حدود ۵ درصد از شرکتها موفق به دریافت ۸۹ درصد از کل تسهیلات شدهاند.
او در پایان از افزوده شدن فصل زیرساختهای فناوری به گزارش امسال خبر داد و گفت این بخش، جایگاه فناوری در توسعه زیستبوم دانشبنیان را به تفصیل بررسی کرده و سامانه آنلاین دسترسی به دادهها برای استفاده بهنگام سیاستگذاران طراحی شده است.
دیدگاهتان را بنویسید