در نشست «پایداری اینترنت، پایداری جامعه مدنی» عنوان شد:قطع اینترنت، خطر خودکشی افراد در انتظار کمک را افزایش داد
سخنرانان نشست «پایداری اینترنت، پایداری جامعه مدنی» روز سهشنبه ۲۳ تیرماه ۱۴۰۵ هشدار دادند که محدودیت و قطع اینترنت، علاوه بر آسیب به نهادهای مدنی و تشدید نابرابری دیجیتال، دسترسی گروههای آسیبپذیر به خدماتی مانند سامانههای پیشگیری از خودکشی را مختل میکند.
علی راغب، جامعهشناس، در این نشست با ترسیم سیر تحول زیرساختهای ارتباطی، از مطبوعات و رادیو تا اینترنت، گفت: «امروز همان نقشی را که رسانههای سنتی در شکلگیری جامعه مدنی ایفا میکردند، اینترنت بر عهده گرفته است؛ با این تفاوت که هزینه ارتباط را بهشدت کاهش داده و امکان شکلگیری شبکههای اجتماعی، فعالیتهای داوطلبانه و سازماندهی جمعی را فراهم کرده است.»
اینترنت فقط ابزار نیست؛ زیرساخت جامعه مدنی و خدمات حیاتی است
او تأکید کرد: «تصور اینکه قطع اینترنت همه مردم را به یک اندازه تحت تأثیر قرار میدهد، نادرست است.» به گفته او، گروههای کوچک محلی، سازمانهای مردمنهاد و اقشار کمبرخوردار بیش از دیگران از محدودیتهای ارتباطی آسیب میبینند و همین مسئله به تعمیق نابرابری اجتماعی منجر میشود.
راغب با اشاره به مفهوم «دموکراسی دیجیتال» توضیح داد: «این مفهوم صرفاً به رأیگیری الکترونیکی محدود نیست، بلکه به مشارکت مستمر شهروندان در تصمیمگیریهای عمومی از طریق ابزارهای دیجیتال اشاره دارد؛ الگویی که در کشورهایی مانند استونی با استفاده از سامانههای مشارکت شهری و بودجهبندی مشارکتی اجرا شده است.»
او همچنین درباره «شکاف دیجیتال» گفت: «این شکاف فقط به دسترسی یا عدم دسترسی به اینترنت محدود نمیشود، بلکه مهارت استفاده از فناوری و میزان بهرهمندی از فرصتهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی فضای آنلاین نیز در آن نقش دارد.»
این جامعهشناس در ادامه با اشاره به مفهوم «اقتدارگرایی دیجیتال» اظهار کرد: «کنترل دادههای کاربران، فیلترینگ، محدودسازی سرعت و دسترسی و ایجاد تبعیض در ارائه خدمات اینترنتی از مهمترین مصادیق این پدیده هستند.» به اعتقاد او، اینترنت امروز همانند آب و برق به بخشی از زیرساخت زندگی اجتماعی تبدیل شده و محدودیت آن را باید از منظر عدالت اجتماعی نیز بررسی کرد.
در ادامه نشست، زهرا علیپور، دبیر کمیسیون اینترنت و زیرساخت انجمن تجارت الکترونیک تهران، با اشاره به گزارشهای چند سال اخیر درباره وضعیت اینترنت ایران گفت: «شاخصهای بینالمللی نشان میدهد ایران در کنار محدودترین کشورهای جهان قرار گرفته و همزمان با محدودیتهای گسترده، از کیفیت پایین اینترنت نیز رنج میبرد.» وضعیتی که به گفته او باعث شده کاربران ایرانی در عمل به طبقه فرودست دیجیتال تبدیل شوند.
او افزود: «تجربه سالهای اخیر نشان داده است که هر بار اینترنت با قطعی یا محدودیت گسترده مواجه میشود، کیفیت آن پس از بازگشت نیز به شرایط پیشین بازنمیگردد.»
علیپور همچنین از نبود شاخصهای رسمی برای سنجش خسارتهای اجتماعی ناشی از اختلال اینترنت انتقاد کرد و گفت: «آسیبهای واردشده به سازمانهای مردمنهاد، شبکههای داوطلبانه و سرمایه اجتماعی کمتر از خسارتهای اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است.»
قطع اینترنت، خطر خودکشی افراد در انتظار کمک را افزایش داد
در بخش دیگری از نشست، زهرا مرادی، مدیر اجرایی سامانه «طعم گیلاس»، با اشاره به اینکه این مجموعه سامانه غیردولتی پیشگیری از خودکشی در کشور است، گفت: «تمام خدمات آن بر بستر اینترنت ارائه میشود و هرگونه اختلال در ارتباطات، دسترسی افراد در معرض خطر را با مشکل مواجه میکند.»
او با اشاره به آمارهای جهانی گفت: «سالانه بیش از ۷۲۰ هزار نفر بر اثر خودکشی جان خود را از دست میدهند و تعداد اقدام به خودکشی حدود ۲۰ برابر این رقم است.» به گفته مرادی، ۷۸ درصد کاربران سامانه کمتر از ۲۵ سال سن دارند و ۹۷ درصد مراجعهکنندگان با افکار خودکشی برای دریافت کمک به این سامانه مراجعه میکنند.
مرادی توضیح داد: «پیش از محدودیتهای اینترنتی، این سامانه روزانه حدود ۷۰۰ پیام دریافت میکرد، اما همزمان با قطعی اینترنت، بسیاری از افراد امکان برقراری ارتباط با سامانه را از دست دادند.»
او همچنین از افت شدید مشارکت داوطلبان خبر داد و گفت: «تعداد رزرو شیفتهای داوطلبی از ۶ هزار و ۲۲۴ مورد در بازه اول دی ۱۴۰۳ تا ۱۵ خرداد ۱۴۰۴، به ۲ هزار و ۱۳ مورد در دوره مشابه سال بعد کاهش یافته و تعداد رزروها در بازه ۱۹ تا ۳۱ فروردین نیز از ۴۶۹ به ۱۰۵ مورد رسیده است.»
به گفته مدیر اجرایی «طعم گیلاس»، این مجموعه پس از تجربه جنگ ۱۲ روزه تلاش کرده با توسعه زیرساختها و استفاده از بسترهای داخلی، امکان ادامه خدمات در شرایط محدودیت اینترنت را حفظ کند، اما هر بار قطع اینترنت علاوه بر مختل کردن ارتباط با کاربران، مشارکت داوطلبان را نیز کاهش میدهد و بازسازی این آسیبها زمان و منابع قابلتوجهی میطلبد.
دیدگاهتان را بنویسید