معاون علمی رئیس‌جمهور:حمایت از صنایع خلاق باید از تولیدمحوری به بازارمحوری تغییر کند
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، روز سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵ در آیین افتتاحیه رویداد ملی صنایع خلاق «مانوین» در اصفهان، با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد حمایت از صنایع خلاق از تولیدمحوری به بازارمحوری اعلام کرد که تولید محصول باکیفیت به‌تنهایی برای موفقیت اقتصادی کافی نیست و دسترسی به بازار، برندسازی و حفاظت از مالکیت فکری نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ ارزش اقتصادی محصولات دارند.
افشین با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی، هنری و علمی ایران گفت: «کشور از منابع طبیعی، نیروی انسانی مستعد، تمدن تاریخی، هنرهای سنتی، معماری، صنایع دستی و ادبیات غنی برخوردار است، اما داشتن این ظرفیت‌ها لزوماً به معنای دستیابی به سهم متناسب از بازارهای جهانی نیست.»
او با تأکید بر تفاوت میان برخورداری از ظرفیت تولید و توانایی فروش محصول توضیح داد که قدرت اقتصادی تولیدکننده زمانی افزایش می‌یابد که به مشتریان و بازارهای متنوع دسترسی داشته باشد و برای فروش محصولات خود ناچار به پذیرش هر قیمت یا شرایطی نباشد.
به گفته افشین، تولید محصول باکیفیت شرط لازم موفقیت اقتصادی است، اما آنچه اهمیت بیشتری دارد، توانایی تبدیل محصول به ارزش اقتصادی و حفظ سهم تولیدکننده از این ارزش است.
معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به ظرفیت‌های ایران در حوزه فرش، طراحی، هنرهای سنتی و روایت‌های اسطوره‌ای هشدار داد که نبود برند، شبکه توزیع، حمایت از مالکیت فکری و دسترسی مستقیم به مشتری می‌تواند باعث شود بخش عمده ارزش اقتصادی محصولات خلاقانه در بخش‌های دیگر زنجیره تأمین و فروش ایجاد شود و سهم اصلی آن به تولیدکننده نرسد.
افشین در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیشینه تاریخی اصفهان در پیوند علم و هنر گفت که معماری ایرانی نمونه‌ای از تلفیق دانش، هندسه، محاسبات و زیبایی‌شناسی است؛ پیوندی که در آثاری مانند گنبد مسجد شیخ لطف‌الله و میدان نقش جهان دیده می‌شود.
او با اشاره به گسترش فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، طراحی محاسباتی، چاپ سه‌بعدی، واقعیت افزوده و تولید دیجیتال تأکید کرد که این ابزارها فرصت‌های تازه‌ای برای توسعه صنایع خلاق و حضور محصولات ایرانی در بازارهای جهانی فراهم کرده‌اند.
افشین در این زمینه این پرسش را مطرح کرد که آیا ایران تنها مصرف‌کننده محصولات طراحی‌شده در کشورهای دیگر خواهد بود یا می‌تواند با تکیه بر ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی و هنری خود، محصولاتی رقابت‌پذیر برای بازارهای جهانی تولید کند.
او همچنین تأکید کرد که استفاده از فناوری‌های جدید نباید به حذف نقش خلاقیت انسانی منجر شود، بلکه فناوری باید توانایی انسان در خلق آثار و محصولات جدید را افزایش دهد.
معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به تغییر عوامل ارزش‌آفرین در اقتصاد جدید توضیح داد که ارزش بسیاری از محصولات دیگر تنها به مواد اولیه و فرایند تولید وابسته نیست و عواملی مانند طراحی، نرم‌افزار، تجربه کاربری، برند و مالکیت فکری سهم مهمی در تعیین ارزش نهایی آن‌ها دارند.
به گفته او، صنایع خلاق تنها یک بخش مستقل اقتصادی نیستند، بلکه می‌توانند الگویی برای تحول اقتصاد ایران باشند؛ تحولی که در آن سهم بیشتری از ارزش اقتصادی از دانش، طراحی، خلاقیت و دارایی‌های فکری ایجاد شود و در داخل کشور باقی بماند.
حمایت از صنایع خلاق باید از تولیدمحوری به بازارمحوری تغییر کند
افشین با تأکید بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های حمایتی اقتصاد دانش‌بنیان گفت که دانش تنها به دستاوردهای آزمایشگاهی محدود نمی‌شود و تجربه استادکاران، مهارت طراحان و خلاقیت نویسندگان نیز بخشی از ظرفیت دانشی کشور محسوب می‌شود.
او توضیح داد که برای تبدیل این ظرفیت‌ها به ارزش اقتصادی پایدار، باید زنجیره کاملی از ایده‌پردازی و طراحی تا تولید، ثبت مالکیت فکری، تأمین مالی، بازاریابی و صادرات شکل بگیرد.
به گفته معاون علمی رئیس‌جمهور، حمایت مالی از شرکت‌ها بدون توجه به بازار و مشتری نمی‌تواند به‌تنهایی به شکل‌گیری اقتصادی پایدار منجر شود. همچنین ضعف در حفاظت از مالکیت فکری ممکن است باعث شود ایده و خلاقیت در ایران شکل بگیرد، اما منافع اقتصادی آن در خارج از کشور ایجاد شود.
افشین با اشاره به نقش دولت در توسعه صنایع خلاق تأکید کرد که سیاست‌گذار نباید درباره سلیقه و خلاقیت هنرمندان تصمیم بگیرد، بلکه وظیفه دارد موانع فعالیت آن‌ها را کاهش دهد، ریسک سرمایه‌گذاری را پایین بیاورد، حقوق مالکیت فکری را تقویت کند و دسترسی به بازار را آسان‌تر سازد.
او همچنین خواستار توسعه سازوکارهای تأمین مالی برای جوانان خلاق شد و گفت که صاحبان ایده باید بتوانند با برخورداری از حمایت‌های مناسب، ایده‌های خود را به محصول تبدیل کنند و به مشتری دسترسی داشته باشند.
ارزش شرکت‌های خلاق تنها به زمین و ساختمان محدود نیست
معاون علمی رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به تغییر ماهیت دارایی‌ها در اقتصاد جدید تأکید کرد که نظام مالی کشور نباید ارزش شرکت‌ها را تنها بر اساس دارایی‌های فیزیکی مانند زمین، ساختمان و ماشین‌آلات ارزیابی کند.
به گفته افشین، بخش مهمی از ارزش شرکت‌های فعال در صنایع خلاق در دارایی‌های نامشهودی مانند نرم‌افزار، برند، طراحی، داده و حقوق مالکیت فکری آن‌ها قرار دارد و نظام تأمین مالی باید این دارایی‌ها را نیز به رسمیت بشناسد.
به گزارش مهر، او در پایان با تأکید بر ضرورت عبور از حمایت‌های مقطعی و جشنواره‌محور، خواستار شکل‌گیری زیست‌بومی منسجم برای صنایع خلاق شد؛ زیست‌بومی که ارتباط میان صاحبان ایده، تولیدکنندگان، سرمایه‌گذاران و بازار را تقویت کند و سازوکارهای لازم برای حفاظت از مالکیت فکری را فراهم آورد.
دیدگاهتان را بنویسید