رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه:سهم ارجاع الکترونیکی پرونده‌های قضایی در تهران به بیش از ۸۰ درصد رسید
طرح «ارجاع هوشمند پرونده‌های قضایی» از طرح‌های تحول‌آفرین قوه قضاییه در حوزه فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی است که صبح روز شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۵ با حضور رئیس قوه قضاییه رونمایی شد.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین غلامحسین محسنی‌اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه، روز شنبه در جریان رونمایی از طرح «ارجاع هوشمند پرونده‌های قضایی» اظهار کرد: «به واسطه طرح ارجاع هوشمند پرونده‌های قضایی، سرعت و دقت رسیدگی به پرونده‌ها به نحو چشمگیری افزایش می‌یابد و از اعمال سلیقه در ارجاع پرونده‌ها و رسیدگی‌ها پیشگیری می‌شود.»
رئیس دستگاه قضا با برشمردن عمده مزایای این طرح گفت: «تخصیص پرونده بر اساس ظرفیت واقعی شعب، حجم کار موجود و نوع تخصص، نه بر مبنای رابطه یا سلیقه» و «پیشگیری از تراکم نامتوازن» از عمده مزایای طرح ارجاع هوشمند پرونده‌های قضایی است.
رئیس عدلیه اضافه کرد: «با رونمایی از این طرح هوشمند، ارجاع پرونده‌ها قابل ثبت، قابل بازبینی و قابل نظارت می‌شود. نتیجه مورد انتظار نیز توزیع عادلانه حجم کاری، کاهش اعمال سلیقه و کوتاه‌شدن فرآیند رسیدگی‌هاست.»
قاضی‌القضات در ادامه، ضمن تبیین و تشریح اولویت‌های عدلیه اظهار کرد: «گسترش عدل و ارائه خدمات دقیق، سریع و کم‌هزینه در راستای افزایش رضایتمندی مردم و مراجعان، دو وظیفه و مسئولیت اصلی و اولویت‌دار دستگاه قضا است.»
رئیس دستگاه قضا، رضایتمندی مردم را مقوله‌ای بسیار پراهمیت و اولویت‌دار دانست و گفت: «گسترش دادرسی هوشمند و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، از جمله مؤلفه‌هایی است که سبب افزایش رضایتمندی مردم و مراجعان به عدلیه می‌شود. به‌عنوان نمونه، به واسطه همین طرح ارجاع هوشمند پرونده‌های قضایی، مراجعان به مراجع قضایی دیگر دغدغه‌ای از حیث سیر رسیدگی‌ها ندارند و می‌دانند که پرونده‌شان در تاریخ مشخصی از فلان شعبه بدوی به فلان شعبه تجدیدنظر ارجاع شده است.»
رئیس عدلیه با تأکید بر اهمیت تکمیل حلقه‌های رضایتمندی مردم اظهار کرد: «مردم توقع دارند با راه‌اندازی طرح ارجاع هوشمند پرونده‌های قضایی، پس از دریافت پیامک از سامانه مربوطه، وقتی به مرجع قضایی ذی‌صلاح مراجعه کردند، پرونده ارجاع‌شده‌شان در دسترس و در سیر رسیدگی باشد؛ به عبارت دیگر، پس از ارجاع هوشمند پرونده، باید به‌سرعت ارجاع فیزیکی پرونده نیز محقق شود تا حلقه رضایتمندی مردم تکمیل شود.»
هوشمندسازی فرآیندهای قضایی؛ مسیری بدون نقطه پایان است
قاضی‌القضات با تأکید بر اینکه هوشمندسازی فرآیندهای قضایی نقطه پایان ندارد، خاطرنشان کرد: «به هر میزان که فناوری‌های نوین و هوشمند ایجاد شود، قوه قضاییه در راستای کسب رضایتمندی مردم و تسهیل و تسریع پیشبرد امور قضایی و حقوقی آن‌ها، از این فناوری‌ها بهره خواهد گرفت.»
همچنین در این مراسم، محمد صاحبکار، معاون راهبردی قوه قضاییه، با اشاره به ضرورت هماهنگی سیاست‌ها، قوانین و اقدامات اجرایی در مسیر تحول دستگاه قضایی اظهار کرد: «هوشمندسازی فرآیندها و استفاده حداکثری از فناوری‌های نوین در ارائه خدمات قضایی، در بند ۲۶ سیاست‌های کلی نظام ابلاغی مقام معظم رهبری مورد تأکید قرار گرفته است.»
وی ادامه داد: «در همین راستا، موضوع ارجاع هوشمند پرونده‌های قضایی با در نظر گرفتن تخصص، اوضاع و شرایط پرونده و موارد مشابه، در راهکارهای سند تحول و تعالی قوه قضاییه پیش‌بینی شد و در ادامه، در برنامه هفتم پیشرفت نیز تکلیف قانونی برای فراهم‌سازی امکان ارجاع پرونده با استفاده از فناوری‌های نوین، از جمله هوش مصنوعی، به‌منظور کمک به قاضی تعیین شد.»
صاحبکار با بیان اینکه قوه قضاییه موفق شده است این تکلیف قانونی را محقق کند، افزود: «در کنار این اقدامات، طی هفته‌های اخیر نیز با راه‌اندازی سکوهای هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی و سامانه ضمانت الکترونیک، تلاش شده است نقش عوامل انسانی در فرآیندهایی که امکان انجام هوشمند آن‌ها وجود دارد، کاهش یابد. امروز نیز با راه‌اندازی سامانه ارجاع هوشمند پرونده‌ها به قضات، یکی دیگر از مراحل این مسیر تکمیل شده است که در صورت توسعه کامل، می‌تواند موجب افزایش سرعت و دقت در فرآیندهای قضایی و کاهش نیاز به مداخله انسانی شود.»
معاون راهبردی قوه قضاییه با اشاره به آثار اجرای این طرح در کاهش نیروی انسانی موردنیاز برای ارجاع پرونده‌ها گفت: «برای نمونه، در مجتمع تجدیدنظر تهران، تعداد چهار نیروی انسانی که به‌صورت اختصاصی مسئول ارجاع پرونده‌ها بودند، با اجرای این سامانه به کمتر از یک نفر کاهش یافته و سه نفر از نیروها برای انجام سایر امور و رسیدگی به پرونده‌ها به کار گرفته شده‌اند.»
صاحبکار گفت: «برآورد ما این است که با اجرای کامل این طرح در سراسر کشور، امکان صرفه‌جویی در ظرفیت کاری حدود ۲۰۰ قاضی تمام‌وقت نیز فراهم شود تا این نیروهای ارزشمند در سایر بخش‌های موردنیاز دستگاه قضایی به کار گرفته شوند.»
بیش از ۸۰ درصد ارجاع پرونده‌ها در محاکم تجدیدنظر هوشمند شد
محمد کاظمی‌فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، نیز با اشاره به حرکت دستگاه قضایی به سمت دادرسی هوشمند اظهار کرد: «یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های دادرسی هوشمند، کاهش دخالت انسانی در فرآیندهای اجرایی است. در همین راستا، حرکت به سمت ایجاد شعب هوشمند در دستور کار قرار گرفته است تا اقداماتی نظیر ارجاع پرونده، انتخاب کارشناس، انجام استعلامات، مکاتبات، وقت‌دهی‌ها و سایر امور اداری شعب به‌صورت هوشمند انجام شود. به‌زودی سامانه وقت‌دهی هوشمند نیز رونمایی خواهد شد.»
وی با اشاره به اینکه راه‌اندازی سامانه ارجاع هوشمند پرونده از مطالبات و موضوعات مطرح‌شده طی سال‌های گذشته بوده است، افزود: «این موضوع نخستین‌بار در تبصره ماده ۸ آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی در سال ۱۳۹۵ مطرح شد و پس از ایجاد زیرساخت‌های موردنیاز، اکنون امکان اجرای آن فراهم شده است. این سامانه همچنین در راستای اجرای سند تحول و تعالی قوه قضاییه و با هدف کاهش اطاله دادرسی و پیشگیری از خطا در فرآیند رسیدگی راه‌اندازی شده است.»
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با بیان اینکه اجرای سراسری این سامانه پس از طی مراحل آزمایشی از ابتدای مهر در کل کشور آغاز شده است، گفت: «تهران به‌عنوان نخستین پایلوت اجرای این طرح انتخاب شد و کار از محاکم تجدیدنظر آغاز شد. اکنون بیش از ۸۰ درصد ارجاعات پرونده در محاکم تجدیدنظر به‌صورت هوشمند انجام می‌شود.»
وی افزود: «اکنون حدود ۴۰ درصد ارجاعات پرونده در مجموع مراجع قضایی کشور از طریق سامانه هوشمند ارجاع پرونده صورت می‌گیرد و برنامه‌ریزی شده است که اجرای آن به‌تدریج در تمامی مراجع، از جمله دادسراها و دادگاه‌ها، تکمیل شود. به‌عنوان نمونه، در استان قم ۸۳ درصد کل ارجاعات در همه مراکز قضایی به‌صورت هوشمند انجام می‌شود.»
کاظمی‌فرد با اشاره به آثار اجرای این طرح تصریح کرد: «با هوشمندسازی ارجاع پرونده، امکان رصد لحظه‌ای وضعیت و مسیر پرونده فراهم می‌شود و دیگر شاهد سرگردانی پرونده‌ها در فرآیند ارجاع نخواهیم بود.»
ناصر عتباتی، رئیس کل دادگستری استان تهران نیز با اشاره به اهمیت بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در ارائه خدمات قضایی اظهار کرد: «امروز شاهد نقطه عطفی در تاریخ قوه قضاییه هستیم و با استفاده از دانش و فناوری‌های جدید، مسیر ارائه خدمات قضایی به شهروندان در بسترهای الکترونیکی، با رعایت سه اصل دقت، صحت و سرعت، هموارتر می‌شود.»
بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، در ۱۲ کشور جهان ارجاع پرونده‌ها به‌صورت هوشمند و الکترونیکی انجام می‌شود و اجرای این طرح در قوه قضاییه نیز گامی مهم در مسیر تحول خدمات قضایی به شمار می‌رود.
وی با اشاره به تجربه کشورهای دیگر در زمینه ارجاع هوشمند پرونده‌ها گفت: «بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، در ۱۲ کشور جهان ارجاع پرونده‌ها به‌صورت هوشمند و الکترونیکی انجام می‌شود و اجرای این طرح در قوه قضاییه نیز گامی مهم در مسیر تحول خدمات قضایی به شمار می‌رود.»
رئیس کل دادگستری استان تهران با بیان اینکه اجرای این سامانه موجب کاهش نیاز به فضاهای فیزیکی و نیروی انسانی در فرآیند ارجاع پرونده‌ها می‌شود، افزود: «با هوشمندسازی این فرآیند، بخشی از ظرفیت نیروی انسانی و امکانات موجود آزاد خواهد شد تا در سایر بخش‌ها مورد استفاده قرار گیرد. همچنین افزایش سرعت و دقت در ارجاع پرونده‌ها، ارتقای رضایتمندی مردم و کاهش زمینه‌های سوگیری و نارضایتی در این فرآیند از دیگر آثار اجرای این طرح خواهد بود.»
عتباتی ابراز امیدواری کرد که با تداوم این مسیر و توسعه خدمات هوشمند قضایی، مردم آثار این اقدامات را در فرآیند رسیدگی به پرونده‌ها، احقاق حق و اجرای عدالت بیش از پیش مشاهده کنند.
رئیس کل دادگستری استان تهران با بیان اینکه محاکم تجدیدنظر استان تهران به‌عنوان پایلوت اجرای طرح ارجاع هوشمند پرونده انتخاب شدند، گفت: «از ابتدای مهرماه، ارجاع هوشمند پرونده‌ها به‌صورت جدی در دستور کار قرار گرفت و از ابتدای ماه جاری نیز ارجاع پرونده‌ها بدون دخالت انسانی به شکل الزامی دنبال شده است.»
به گزارش ایرنا، وی افزود: «در سامانه ارجاع هوشمند پرونده، شعب بر اساس داده‌ها و با در نظر گرفتن تخصص قضات دسته‌بندی شده‌اند تا پرونده‌ها متناسب با موضوع و تخصص هر شعبه ارجاع شوند. بر همین اساس، در حوزه‌هایی مانند دادگاه خانواده، پرونده‌های طلاق و مسائل مالی زوجین، همچنین پرونده‌های حوزه املاک و موضوعات امنیتی، تقسیم‌بندی تخصصی پیش‌بینی شده است.»
دیدگاهتان را بنویسید