رئیس کمیته حکمرانی داده کمیسیون هوش مصنوعی سازمان نصر:مهاجرت نخبگان بزرگترین تهدید صنعت هوش مصنوعی ایران است
او تاکید کرد: «با وجود ظرفیت بالای نیروی متخصص و جایگاه مناسب ایران در تولید دانش، آینده اکوسیستم هوش مصنوعی به توان شرکتها در افزایش تابآوری، حفظ نخبگان و تبدیل دانش به ارزش اقتصادی وابسته است.»
محمدباقر رایین آبرومند، عضو کمیسیون هوش مصنوعی سازمان، با بیان اینکه هوش مصنوعی امروز صرفاً یک فناوری نیست بلکه یکی از مهمترین موتورهای رشد اقتصادی، قدرت ملی و رقابتپذیری بین کشورهاست، گفت: «دولتها و شرکتهای بزرگ میلیاردها دلار برای توسعه زیرساختهای پردازشی و تربیت نیروی انسانی، همچنین توسعه مدلهای هوش مصنوعی سرمایهگذاری کردند. در این شرایط کشور ما علیرغم وجود محدودیتهای متعدد از جمله سرمایهگذاری، تحریمهای فناوری، دسترسی محدود به زیرساختهای پردازشی، دشواری تعاملات بینالمللی و نبود بازارهای گسترده صادراتی توانسته در حوزه تولید دانش و تربیت نیروی انسانی متخصص جایگاه قابل قبول و نسبتا خوبی در بین کشورها داشته باشد. با این حال، بررسی وضعیت فعلی نشان میدهد که صنعت هوش مصنوعی کشور در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ خود قرار گرفته؛ مقطعی که همزمان هم با فرصتهای بزرگ و هم تهدیدهای جدی همراه است.»
به گفته او مهمترین دارایی ایران در حوزه هوش مصنوعی نه مراکز داده است و نه سرمایه مالی؛ بلکه سرمایه انسانی است. ایران طی دو دهه گذشته هزاران متخصص در حوزههای علوم کامپیوتر، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، علم داده و مهندسی نرمافزار تربیت کرده و این مزیت باعث شده تا ایران در برخی شاخصهای تولید علمی جایگاهی بهتر از جایگاه اقتصادی خود داشته باشد.
چالش اصلی ایران نه کمبود استعداد، بلکه تبدیل استعداد به ارزش اقتصادی است
بر اساس گزارش مؤسسه استراتژیک استرالیا، ایران در رتبهبندی «ردیاب فناوریهای حیاتی» در جمع ده ابرقدرت آینده علم و فناوری جهان قرار دارد و از ژاپن پیشی گرفته است و این خود یک دستاورد بزرگ و افتخار در حوزه فناوری هست. اما یک واقعیت مهم وجود دارد: «تولید دانش الزاماً به معنای خلق ثروت نیست. چالش اصلی ایران نه کمبود استعداد، بلکه تبدیل استعداد به ارزش اقتصادی است. سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی ایران حدود چهار درصد است در حالی که میانگین جهانی در اقتصادهای پیشرفته به هشت تا پانزده درصد هم میرسد.»
رایین آبرومند با تاکید بر اینکه برخلاف بسیاری از صنایع سنتی، هوش مصنوعی به شدت به ارتباطات جهانی وابسته است، گفت: «شرکتهای فعال در این حوزه برای فعالیت روزمره خود نیازمند دسترسی به مدلهای پیشرفته، خدمات ابری، مخازن نرمافزاری، مقالات علمی، سرویسهای پردازشی و بازارهای جهانی هستند. بنابراین هرگونه اختلال در اینترنت تنها یک مسئله ارتباطی نیست؛ بلکه مستقیماً بر بهرهوری، درآمد و توان رقابتی شرکتها اثر دارد.
در حوادث اخیر شاهد بودیم که بخش زیادی از انرژی و سرمایه شرکتهای داخلی صرف حل مشکلات زیرساختی بود؛ موضوعی که رقبای جهانی معمولاً با آن مواجه نیستند.مقامات مسئول خسارت روزانه قطعی اینترنت را سی و پنج میلیون دلار برآورد کرده اند، رقمی که در منابع دیگر تا هشتاد میلیون دلار در روز نیز تخمین زده اند. به طور قطع برای شرکتهای هوش مصنوعی که وابستهترین کسبوکارها به اینترنت بینالملل هستند، این خسارت سهمی قابل توجه داشته است.»
مهاجرت نخبگان بزرگترین تهدید صنعت هوش مصنوعی ایران است
به گفته او در میان تمام تهدیدهای پیش رو، مهاجرت متخصصان مهمترین خطر بلندمدت برای کشور محسوب میشود. سالانه درصد بالایی از افراد تحصیلکرده و متخصص کشور ایران را ترک میکنند و بخش زیادی هم از نخبگان علمی تمایل به خروج از کشور دارند. هزینه سالانه این فرار مغزها، میلیاردها دلار برآورد می شود. نکته مهمتر ظهور پدیدهای به نام «مهاجرت مجازی» است. در این مدل، متخصص در ایران زندگی میکند اما برای شرکت خارجی کار میکند و ارزش اقتصادی تولیدشده در خارج از کشور ثبت میشود. این روند در سالهای آینده میتواند اثراتی مشابه مهاجرت فیزیکی برای کشور داشته باشد.
رئیس کمیته حکمرانی داده کمیسیون هوش مصنوعی سازمان نصر تهران در ادامه تصریح کرد: «در شرایط کنونی اگر روندها ادامه پیدا کند، احتمالاً اکوسیستم هوش مصنوعی ایران به سه گروه تقسیم شود؛ گروه اول، شرکتهای آسیبپذیر هستند که دارای وابستگی شدید به سرویسهای خارجی، بازار صرفاً داخلی، سرمایه محدود، و نبود مزیت اختصاصی هستند. این شرکتها بیشترین ریسک را خواهند داشت و در صورت ادامه بحران، احتمال سقوط آنها بالاست.»
او ادامه داد: «گروه دوم، شرکتهای تابآور هستند. این شرکتها دارای ویژگیهایی مانند درآمد ارزی، داده اختصاصی، مشتریان سازمانی و زیرساخت متنوع می باشند. آنها شانس بیشتری برای بقا خواهند داشت و میتوانند از بحران عبور کنند. گروه سوم، برندگان بحران هستند. حوزههای محتمل برای رشد در شرایط بحران عبارتند از امنیت سایبری، تحلیل داده، اتوماسیون صنعتی، مدیریت بحران، زیرساختهای بومی هوش مصنوعی و پردازش زبان فارسی. این بخشها ممکن است حتی در شرایط دشوار نیز رشد کنند، زیرا تقاضا برای کاهش هزینه، افزایش امنیت و تصمیمگیری سریعتر در دوران بحران افزایش پیدا میکند.»
رایین آبرومند با تاکید بر اینکه در شرایط فعلی پیشنهاد میشود شرکتها صرفاً بدنبال رشد سریع نباشند، گفت: «اولویت نخست افزایش «تابآوری» است. تابآوری به معنای توان ادامه فعالیت در شرایط بحران نه حداکثرسازی سود در شرایط آرمانی. در واقع مزیت رقابتی آینده برای حوزه کسب و کار بیش از آنکه از فناوری ناشی شود از توان سازگاری با محیط ناشی خواهد شد در شرایط پرریسک، شرکتهایی موفقترند که انعطافپذیرتر باشند، وابستگی کمتری به یک مسیر یا یک تأمینکننده داشته باشند و بتوانند خود را با تغییرات سریع محیط تطبیق دهند.»
آینده اکوسیستم هوش مصنوعی به توان حفظ نیروهای متخصص گره خورده است
عضو کمیسیون هوش مصنوعی سازمان نصر تهران با بیان اینکه صنعت هوش مصنوعی ایران در نقطهای قرار گرفته که میتواند به یکی از مهمترین موتورهای تحول اقتصادی کشور تبدیل شود، تصریح کرد: «اما تحقق این ظرفیت نیازمند عبور از چند چالش اساسی است. آینده این صنعت به میزان توانایی بازیگران این حوزه در مدیریت ریسکها، حفظ نیروهای متخصص، توسعه بازارها و افزایش تابآوری بستگی دارد.
بزرگترین مزیت ایران در حوزه هوش مصنوعی هنوز از بین نرفته است. سرمایه انسانی کشور همچنان و جامعه توسعهدهندگان نرمافزار و متخصصان داده در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته است. پرسش اصلی این نیست که آیا ایران استعداد لازم برای حضور در اقتصاد هوش مصنوعی را دارد یا نه، پرسش این است که آیا میتواند شرایطی فراهم سازد تا این استعدادها آینده خود را در داخل همین اکوسیستم جستوجو کنند یا خیر.»
به گزارش روابط عمومی سازمان نصر تهران، او در پایان تاکید کرد: «در نهایت، برندگان اصلی دهه آینده شرکتهایی خواهند بود که بتوانند در شرایط عدم قطعیت، انعطافپذیر باقی بمانند و از دانش و استعداد موجود برای خلق ارزش اقتصادی پایدار استفاده کنند. حوزه کسب و کار و اقتصاد دیجیتال کشور نیز این فرصت را دارد، اما فقط برای شرکتهایی که واقعیت جدید را بپذیرند. قطعی اینترنت، کمبود جیپییو، تحریمها و خروج متخصصان، وضعیت عادی جدید هستند. شرکتهایی که امروز مدل خود را برای تابآوری طراحی کنند، در دوران پسابحران رهبران بازار خواهند بود.»
دیدگاهتان را بنویسید