قطعی ۲۰ روزه اینترنت در زمستان امسال، اقتصاد دیجیتال ایران را از سطح اختلال فنی به سطح یک بحران ساختاری سوق داد؛ بحرانی که نه‌تنها جریان نقدینگی و پایداری عملیاتی کسب‌وکارهای آنلاین را تحت فشار گذاشت، بلکه بازار کار دیجیتال را نیز با موجی از توقف جذب، تعدیل نیرو و افزایش میل به مهاجرت مواجه کرد.

اختلال گسترده اینترنت در هفته‌های اخیر، بازار کار ایران را با یکی از شدیدترین شوک‌های کوتاه‌مدت سال‌های اخیر مواجه کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد بازار کار با افت کاهش ۵۷ درصدی مواجه شده و شرکت‌های کوچک و متوسط بیشترین آسیب را دیده‌اند.

برآوردها از زیان روزانه هزاران میلیارد تومانی حکایت دارند، اما کارشناسان تأکید می‌کنند که همه خسارات خاموشی اینترنت در ترازنامه‌ها ثبت نمی‌شود. چرا که اینترنت دیگر یک ابزار جانبی نیست؛ زیرساخت حیاتی اقتصاد دیجیتال است. هر اختلال، زنجیره‌ای از خسارات مستقیم و غیرمستقیم را فعال می‌کند؛ از کاهش فروش و توقف تراکنش‌ها تا فرسایش اعتماد و مهاجرت سرمایه انسانی.

قطعی اینترنت در دی‌ماه ۱۴۰۴ فقط یک اختلال فنی نبود؛ بلکه نشانه‌ای بود از شکنندگی ساختاری اقتصاد دیجیتال در ایران. اعتراف وزیر ارتباطات به فشار روانی گسترده ناشی از این قطعی، بار دیگر نشان داد اینترنت به یک زیرساخت حیاتی بدل شده است. با خسارت روزانه هزاران میلیارد تومان، تاب‌آوری ۲۰روزه کسب‌وکارها و موج‌های پیاپی تعدیل نیرو، اکنون پرسش اصلی این است که اقتصاد دیجیتال کشور تا کجا می‌تواند در برابر تکرار شوک‌های زیرساختی دوام بیاورد؟

قطعی و ناپایداری اینترنت در هفته‌های اخیر، فعالیت تأمین مالی جمعی را با اختلال جدی مواجه کرده است. این وضعیت باعث کاهش مشارکت کاربران، افت جذب سرمایه و اختلال در پرداخت‌ها شده و کل زنجیره کسب‌وکارهای مرتبط، از پلتفرم‌ها تا کارآفرینان و سرمایه‌گذاران، تحت فشار قرار گرفته است. کارشناسان معتقدند آینده این صنعت به ثبات زیرساخت‌ها و سیاست‌گذاری هوشمندانه وابسته است.

قطعی و بی‌ثباتی اینترنت در هفته‌های اخیر، صنعت گیم ایران را با یکی از سنگین‌ترین بحران‌های تاریخ فعالیت خود مواجه کرده است؛ بحرانی که به گفته رئیس کمیسیون نرم‌افزارهای بازی و سرگرمی سازمان نصر تهران، خسارتی بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیارد تومان به این صنعت وارد کرده و تاب‌آوری بسیاری از شرکت‌های فعال را به کمتر از یک سال کاهش داده است.

در شرایطی که دولت پزشکیان هم‌زمان با فشارهای خارجی، نارضایتی‌های معیشتی و نوسانات شدید ارزی مواجه است، اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی به یکی از پرچالش‌ترین تصمیمات اقتصادی دولت بدل شده است؛ تصمیمی که به گفته رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق بازرگانی تهران، اگرچه در ذات خود اجتناب‌ناپذیر و درست ارزیابی می‌شود، اما اجرای دیرهنگام و بدون تمهیدات جبرانی، می‌تواند پروژه‌ها، اقتصاد دیجیتال و تاب‌آوری کسب‌وکارها را با بحران‌های جدی و بعضاً جبران‌ناپذیر مواجه کند.

پس از اعلام «غیرمجاز» بودن فعالیت صرافی‌های رمزارز از سوی بانک مرکزی، اختلاف بر سر حدود اختیارات این نهاد شدت گرفته و امیررضا فتحی، هم‌بنیان‌گذار صرافی تبدیل، هشدار داده است که تداوم این سیاست‌ها به خروج سرمایه از صرافی‌های داخلی منجر می‌شود.

در پی اعلام بانک مرکزی مبنی بر «غیرمجاز» بودن فعالیت صرافی‌های رمزارز، مدیرعامل نوبیتکس با رد این ادعا تأکید کرد که تاکنون هیچ مجوز رسمی و ثبت‌شده‌ای در سامانه ملی مجوزها برای فعالیت صرافی‌های رمزارز تعریف نشده و ابلاغیه‌های صادرشده، مبنای حقوقی برای غیرمجاز تلقی کردن این فعالیت‌ها ندارد.

اظهارات اخیر بانک مرکزی درباره غیرمجاز بودن فعالیت صرافی‌های رمزارز، در شرایطی مطرح شده که سازوکار مشخصی برای صدور مجوز وجود ندارد؛ موضوعی که با واکنش انجمن فین‌تک و هشدار فعالان بازار همراه شده و این پرسش را پررنگ‌تر کرده است که سیاست‌های فعلی، به تنظیم‌گری می‌انجامد یا به مهاجرت کاربران و سرمایه‌ها به سکوهای خارجی.

تحول دیجیتال در صنعت بیمه ایران بیش از آن‌که به کمبود فناوری گره خورده باشد، درگیر شکاف‌های ساختاری، زیرساخت‌های فرسوده و مدل‌های همکاری نامتوازن با استارتاپ‌هاست؛ مسأله‌ای که باعث شده اینشورتک ایرانی با وجود عبور از موج هیجان اولیه، هنوز در رسیدن به خلق ارزش عملیاتی و پایدار با موانع جدی مواجه باشد.

به گفته مدیرعامل تیوال، بلیت‌فروشی تئاتر در ایران عملاً به‌طور کامل دیجیتالی شده و بیش از ۹۵ درصد فروش بلیت‌ها به‌صورت آنلاین انجام می‌شود؛ روندی که وابستگی این بازار به اینترنت و نقش داده‌های فروش در تصمیم‌گیری گروه‌های تئاتری را پررنگ‌تر کرده است.